«Ψυχιατρική Μεταρρύθμιση στην Ελλάδα.Ψυχιατρείο Λέρου. Ένα οδοιπορικό μέσα από προσωπικές μαρτυρίες»

Με αφορμή την παρουσίαση του βιβλίου «Ψυχιατρική Μεταρρύθμιση στην Ελλάδα. Ψυχιατρείο Λέρου. Ένα οδοιπορικό μέσα από προσωπικές μαρτυρίες» των εκδόσεων Παπαζήση σε συγγραφή και επιμέλεια της Νίκης Δαρμογιάννη συνεργάτιδας ψυχολόγου της Εταιρίας Κοινωνικής Ψυχιατρικής Π. Σακελλαρόπουλος στην ΕΣΗΕΑ, αναδείχθηκαν οι σημαντικές κατακτήσεις της Ψυχιατρικής Μεταρρύθμισης, αλλά και οι σοβαρές προκλήσεις που αντιμετωπίζει σήμερα η κοινοτική ψυχιατρική στη χώρα μας. Οι ομιλητές εξέφρασαν έντονο προβληματισμό για τις επιπτώσεις του Ν. 5129/2024 για την «Ολοκλήρωση της Ψυχιατρικής Μεταρρύθμισης» και τη συγκρότηση του Εθνικού Δικτύου Υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας (Ε.Δ.Υ.Ψ.Υ.), επισημαίνοντας ότι κρίσιμες αρχές που διαμόρφωσαν την κοινοτική ψυχιατρική τα τελευταία 35 χρόνια κινδυνεύουν να αποδυναμωθούν. Ιδιαίτερη ανησυχία διατυπώθηκε για την κατάργηση της τομεοποίησης, μιας θεμελιώδους αρχής που διασφαλίζει τη συνέχεια της φροντίδας και τη σύνδεση των υπηρεσιών με τις τοπικές κοινωνίες. Παράλληλα, εκφράστηκαν προβληματισμοί σχετικά με την εξίσωση δημόσιων και ιδιωτικών φορέων παροχής υπηρεσιών ψυχικής υγείας, καθώς και για τον κίνδυνο περαιτέρω εμπορευματοποίησης της φροντίδας. Στη συζήτηση αναδείχθηκαν επίσης οι χρόνιες ελλείψεις προσωπικού, οι καθυστερήσεις στη χρηματοδότηση δομών και υπηρεσιών, η αβεβαιότητα που αντιμετωπίζουν πολλοί φορείς ψυχικής υγείας και η ανάγκη ενός σταθερού και μακροπρόθεσμου σχεδιασμού για την ψυχική υγεία. Κοινή διαπίστωση των συμμετεχόντων ήταν ότι η Ψυχιατρική Μεταρρύθμιση παραμένει μια ανοιχτή και διαρκής διαδικασία. Η προστασία των δικαιωμάτων των ληπτών υπηρεσιών ψυχικής υγείας, η ενίσχυση των κοινοτικών δομών και η διασφάλιση της καθολικής πρόσβασης σε ποιοτικές υπηρεσίες αποτελούν προϋποθέσεις ώστε οι κατακτήσεις των τελευταίων δεκαετιών να μην τεθούν σε κίνδυνο. Όπως υπενθυμίστηκε κατά την εκδήλωση, ο ιδρυματισμός δεν αποτελεί μόνο ένα κεφάλαιο του παρελθόντος, αλλά μπορεί να επανεμφανιστεί όταν τα συστήματα χάνουν τον ανθρωποκεντρικό τους προσανατολισμό. Παραμένουν, έτσι, ιδιαίτερα επίκαιρα τα λόγια του καθηγητή Παναγιώτη Σακελλαρόπουλου: «Δεν αλλάζουμε τη διάγνωση του ατόμου, αλλάζουμε όμως τη μοίρα του».